
What Is a PLC?
PLC mimarisini, giriş-çıkış yapılarını, haberleşmeyi, PLC türlerini ve sahadaki temel arıza teşhis yaklaşımını öğren.
PLC nedir?
PLC (Programlanabilir Mantık Denetleyicisi), endüstriyel makinelerde ve proseslerde girişlerden aldığı bilgileri programlanmış mantığa göre işleyerek çıkışları kontrol eden endüstriyel kontrol cihazıdır.
PLC nelerden oluşur?
- CPU: Programı yürütür ve kontrol mantığını işler.
- Dijital girişler: Aç/kapa türü saha sinyallerini alır.
- Dijital çıkışlar: Röle, kontaktör, valf veya benzeri elemanları kontrol edebilir.
- Analog girişler: Sıcaklık, basınç, seviye veya akım gibi sürekli değişkenleri okuyabilir.
- Analog çıkışlar: Sürücü veya oransal kontrol elemanlarına sürekli değer gönderebilir.
- Haberleşme arayüzleri: PLC'nin diğer cihazlar ve ağlarla veri alışverişini sağlar.
- Güç beslemesi: PLC ve modüller için gerekli elektriksel beslemeyi sağlar.
PLC çeşitleri
- Kompakt PLC
- Modüler PLC
- Rack tipi PLC
- Dağıtık I/O tabanlı sistemler
- Güvenlik amaçlı PLC sistemleri
- Mikro ve yüksek performanslı kontrolörler
Nerelerde kullanılır?
Konveyörler, paketleme, dolum, paletleme, proses kontrolü, pompa istasyonları, HVAC, makine otomasyonu ve üretim hatlarında kullanılır.
Yaygın saha sorunları
Mikro ve yüksek performanslı kontrolörler
Bu tip için sahada en az 5 yaygın arıza ve çözüm yaklaşımı bulunur.
1. Çevrim süresi aşırı uzuyor
Muhtemel nedenler: Aşırı program yükü, bellek sorunu, besleme kararsızlığı veya haberleşme yükü.
Kontrol: Çevrim süresi, tanılama, besleme ve program/bellek durumunu kontrol et.
Çözüm: Program yükünü ve beslemeyi düzelt; gereksiz haberleşme yükünü azalt ve yeniden test et.
- 1 — Belirtiyi doğrula: “1. Çevrim süresi aşırı uzuyor” arızasının ne zaman ve hangi çalışma koşulunda oluştuğunu kaydet.
- 2 — Güvenlik ve fiziksel kontrol: PLC tanılama ekranından çevrim süresini izle; yükün hangi program/haberleşme bölümünde arttığını belirle.
- 3 — Ölç / test et: PLC tanılama ekranından çevrim süresini izle; yükün hangi program/haberleşme bölümünde arttığını belirle.
- 4 — Karşılaştır ve ayır: Programın gereğinden fazla hesaplama yapması, çok sayıda haberleşme isteği, yoğun veri işleme veya yetersiz kontrolör kapasitesi. Normal değer dışındaysa elektriksel, mekanik, çevresel veya parametre kaynaklı olasılıkları birbirinden ayır.
- 5 — Sonucu doğrula: Programı optimize et, gereksiz haberleşme trafiğini azalt ve kapasiteyi uygulama gereksinimine göre değerlendir. Ardından aynı çalışma koşulunda fonksiyon testini tekrarla.
2. Bellek veya program sorunu
Muhtemel nedenler: Aşırı program yükü, bellek sorunu, besleme kararsızlığı veya haberleşme yükü.
Kontrol: Çevrim süresi, tanılama, besleme ve program/bellek durumunu kontrol et.
Çözüm: Program yükünü ve beslemeyi düzelt; gereksiz haberleşme yükünü azalt ve yeniden test et.
- 1 — Belirtiyi doğrula: “2. Bellek veya program sorunu” arızasının ne zaman ve hangi çalışma koşulunda oluştuğunu kaydet.
- 2 — Güvenlik ve fiziksel kontrol: Tanılama/bellek durumunu kontrol et; programın son değişikliklerini ve hata kayıtlarını karşılaştır.
- 3 — Ölç / test et: Tanılama/bellek durumunu kontrol et; programın son değişikliklerini ve hata kayıtlarını karşılaştır.
- 4 — Karşılaştır ve ayır: Program belleğinin dolması, bozuk veri, uyumsuz program yüklemesi veya retentif alan sorunları. Normal değer dışındaysa elektriksel, mekanik, çevresel veya parametre kaynaklı olasılıkları birbirinden ayır.
- 5 — Sonucu doğrula: Gereksiz veri/program alanını temizle, doğru proje sürümünü yükle ve bellek arızası şüphesinde kontrollü yedekleme/servis uygula. Ardından aynı çalışma koşulunda fonksiyon testini tekrarla.
3. Analog değer yanlış okunuyor
Muhtemel nedenler: Besleme, bağlantı, montaj, yük/çalışma koşulları veya ilgili eleman kontrol edilmelidir.
Kontrol: Enerji güvenliği sağlandıktan sonra görsel kontrol, uygun ölçüm ve mümkünse karşılaştırmalı test yapılır.
Çözüm: Tespit edilen neden giderilir; tekrar ediyorsa kablolama, koruma, montaj ve çalışma koşulları yeniden değerlendirilir.
- 1 — Belirtiyi doğrula: “3. Analog değer yanlış okunuyor” arızasının ne zaman ve hangi çalışma koşulunda oluştuğunu kaydet.
- 2 — Güvenlik ve fiziksel kontrol: Saha sinyalini multimetre/proses kalibratörü ile ölç ve PLC ham değerini karşılaştır; kanal tipini ve ölçekleme formülünü kontrol et.
- 3 — Ölç / test et: Saha sinyalini multimetre/proses kalibratörü ile ölç ve PLC ham değerini karşılaştır; kanal tipini ve ölçekleme formülünü kontrol et.
- 4 — Karşılaştır ve ayır: Yanlış sinyal tipi, ölçekleme hatası, ortak referans problemi, kablo paraziti veya analog giriş arızası. Normal değer dışındaysa elektriksel, mekanik, çevresel veya parametre kaynaklı olasılıkları birbirinden ayır.
- 5 — Sonucu doğrula: Kanal konfigürasyonu ve ölçeklemeyi düzelt; fiziksel sinyal doğru olduğu halde ham değer yanlışsa giriş modülünü incele. Ardından aynı çalışma koşulunda fonksiyon testini tekrarla.
4. Haberleşme yükü aşırı artıyor
Muhtemel nedenler: Yanlış sonlandırma, kablo/polarite hatası, fiziksel hasar veya elektromanyetik parazit.
Kontrol: Bağlantı sırası, sonlandırma, süreklilik ve haberleşme hata sayaçlarını kontrol et.
Çözüm: Doğru bağlantı ve sonlandırmayı uygula; hasarlı kabloyu değiştir ve paraziti azalt.
- 1 — Belirtiyi doğrula: “4. Haberleşme yükü aşırı artıyor” arızasının ne zaman ve hangi çalışma koşulunda oluştuğunu kaydet.
- 2 — Güvenlik ve fiziksel kontrol: Haberleşme teşhis sayaçlarını ve çevrim süresini izle; hangi bağlantının trafiği artırdığını belirle.
- 3 — Ölç / test et: Haberleşme teşhis sayaçlarını ve çevrim süresini izle; hangi bağlantının trafiği artırdığını belirle.
- 4 — Karşılaştır ve ayır: Gereğinden sık veri okuma/yazma, çok sayıda cihaz veya tekrar eden hata/yeniden bağlanma denemeleri. Normal değer dışındaysa elektriksel, mekanik, çevresel veya parametre kaynaklı olasılıkları birbirinden ayır.
- 5 — Sonucu doğrula: İletişim periyodunu ve veri paketlerini optimize et; hatalı cihaz/kablo nedeniyle oluşan tekrar denemeleri gider. Ardından aynı çalışma koşulunda fonksiyon testini tekrarla.
5. Beklenmedik yeniden başlatma
Muhtemel nedenler: Aşırı program yükü, bellek sorunu, besleme kararsızlığı veya haberleşme yükü.
Kontrol: Çevrim süresi, tanılama, besleme ve program/bellek durumunu kontrol et.
Çözüm: Program yükünü ve beslemeyi düzelt; gereksiz haberleşme yükünü azalt ve yeniden test et.
- 1 — Belirtiyi doğrula: “5. Beklenmedik yeniden başlatma” arızasının ne zaman ve hangi çalışma koşulunda oluştuğunu kaydet.
- 2 — Güvenlik ve fiziksel kontrol: PLC tanılama kayıtlarını ve besleme gerilimini olay anında kontrol et; watchdog/CPU hata kaydını incele.
- 3 — Ölç / test et: PLC tanılama kayıtlarını ve besleme gerilimini olay anında kontrol et; watchdog/CPU hata kaydını incele.
- 4 — Karşılaştır ve ayır: Besleme düşmesi, kısa süreli gerilim kesintisi, watchdog, aşırı çevrim süresi veya donanım arızası. Normal değer dışındaysa elektriksel, mekanik, çevresel veya parametre kaynaklı olasılıkları birbirinden ayır.
- 5 — Sonucu doğrula: Besleme kalitesini ve program çevrimini düzelt; donanım arızası doğrulanırsa kontrollü değişim/servis yap. Ardından aynı çalışma koşulunda fonksiyon testini tekrarla.
Güvenlik amaçlı PLC sistemleri
Bu tip için sahada en az 5 yaygın arıza ve çözüm yaklaşımı bulunur.
1. Güvenlik girişi kabul edilmiyor
Muhtemel nedenler: Besleme, saha kablolaması, ortak uç, I/O modülü veya program mantığı.
Kontrol: PLC beslemesini ve ilgili I/O LED durumunu saha sinyaliyle karşılaştır.
Çözüm: Saha bağlantısını ve modülü düzelt; program mantığını doğrula ve gerekirse modülü değiştir.
- 1 — Belirtiyi doğrula: “1. Güvenlik girişi kabul edilmiyor” arızasının ne zaman ve hangi çalışma koşulunda oluştuğunu kaydet.
- 2 — Güvenlik ve fiziksel kontrol: Güvenlik devresini şemaya göre adım adım kontrol et; iki kanallı girişlerde kanal durumlarını karşılaştır.
- 3 — Ölç / test et: Güvenlik devresini şemaya göre adım adım kontrol et; iki kanallı girişlerde kanal durumlarını karşılaştır.
- 4 — Karşılaştır ve ayır: E-stop/kapı switchi gibi güvenlik cihazının açık kalması, kanal tutarsızlığı, kablo problemi veya reset koşulunun oluşmaması. Normal değer dışındaysa elektriksel, mekanik, çevresel veya parametre kaynaklı olasılıkları birbirinden ayır.
- 5 — Sonucu doğrula: Açık güvenlik koşulunu gider ve kablolamayı düzelt; güvenlik fonksiyonunu devre dışı bırakacak köprüleme yapma. Ardından aynı çalışma koşulunda fonksiyon testini tekrarla.
2. Güvenlik çıkışı açılmıyor
Muhtemel nedenler: Besleme, saha kablolaması, ortak uç, I/O modülü veya program mantığı.
Kontrol: PLC beslemesini ve ilgili I/O LED durumunu saha sinyaliyle karşılaştır.
Çözüm: Saha bağlantısını ve modülü düzelt; program mantığını doğrula ve gerekirse modülü değiştir.
- 1 — Belirtiyi doğrula: “2. Güvenlik çıkışı açılmıyor” arızasının ne zaman ve hangi çalışma koşulunda oluştuğunu kaydet.
- 2 — Güvenlik ve fiziksel kontrol: Güvenlik tanılama durumunu ve çıkış geri beslemesini kontrol et; kontaktörlerin gerçekten bırakıp bırakmadığını doğrula.
- 3 — Ölç / test et: Güvenlik tanılama durumunu ve çıkış geri beslemesini kontrol et; kontaktörlerin gerçekten bırakıp bırakmadığını doğrula.
- 4 — Karşılaştır ve ayır: Güvenlik mantığının izin vermemesi, çıkış devresinde kısa devre algısı, kontaktör geri besleme problemi veya harici aktüatör arızası. Normal değer dışındaysa elektriksel, mekanik, çevresel veya parametre kaynaklı olasılıkları birbirinden ayır.
- 5 — Sonucu doğrula: Güvenlik zincirindeki arızayı üretici prosedürüne göre gider; geri besleme elemanını ve aktüatörü kontrol et. Ardından aynı çalışma koşulunda fonksiyon testini tekrarla.
3. Reset koşulu sağlanmıyor
Muhtemel nedenler: Güvenlik zincirindeki açık kontak, reset koşulu veya tanılama kilidi.
Kontrol: Güvenlik devresini adım adım ve üretim prosedürüne göre kontrol et.
Çözüm: Açık güvenlik koşulunu gider ve reset prosedürünü güvenli şekilde uygula.
- 1 — Belirtiyi doğrula: “3. Reset koşulu sağlanmıyor” arızasının ne zaman ve hangi çalışma koşulunda oluştuğunu kaydet.
- 2 — Güvenlik ve fiziksel kontrol: Tüm güvenlik girişlerini ve reset şartlarını sırayla kontrol et; hangi koşulun reseti engellediğini belirle.
- 3 — Ölç / test et: Tüm güvenlik girişlerini ve reset şartlarını sırayla kontrol et; hangi koşulun reseti engellediğini belirle.
- 4 — Karşılaştır ve ayır: E-stop/kapı gibi bir koşulun hâlâ açık olması, manuel reset şartının karşılanmaması veya tanılama kilidi. Normal değer dışındaysa elektriksel, mekanik, çevresel veya parametre kaynaklı olasılıkları birbirinden ayır.
- 5 — Sonucu doğrula: Açık koşulu düzelt ve güvenli reset prosedürünü uygula; güvenlik fonksiyonunu yazılımla atlatma. Ardından aynı çalışma koşulunda fonksiyon testini tekrarla.
4. Güvenlik zinciri açık kalıyor
Muhtemel nedenler: Güvenlik zincirindeki açık kontak, reset koşulu veya tanılama kilidi.
Kontrol: Güvenlik devresini adım adım ve üretim prosedürüne göre kontrol et.
Çözüm: Açık güvenlik koşulunu gider ve reset prosedürünü güvenli şekilde uygula.
- 1 — Belirtiyi doğrula: “4. Güvenlik zinciri açık kalıyor” arızasının ne zaman ve hangi çalışma koşulunda oluştuğunu kaydet.
- 2 — Güvenlik ve fiziksel kontrol: İki kanalın durumunu ve geri besleme kontaklarını karşılaştır; mekanik switchlerin tam konumuna ulaştığını kontrol et.
- 3 — Ölç / test et: İki kanalın durumunu ve geri besleme kontaklarını karşılaştır; mekanik switchlerin tam konumuna ulaştığını kontrol et.
- 4 — Karşılaştır ve ayır: Fiziksel switch arızası, kablo kopukluğu, çift kanal uyumsuzluğu veya kontaktör geri besleme kontağının dönmemesi. Normal değer dışındaysa elektriksel, mekanik, çevresel veya parametre kaynaklı olasılıkları birbirinden ayır.
- 5 — Sonucu doğrula: Arızalı cihaz/kabloyu değiştir ve mekanik hizayı düzelt; iki kanalı köprüleyerek arızayı gizleme. Ardından aynı çalışma koşulunda fonksiyon testini tekrarla.
5. Tanılama sonucu güvenli duruş oluşuyor
Muhtemel nedenler: Güvenlik zincirindeki açık kontak, reset koşulu veya tanılama kilidi.
Kontrol: Güvenlik devresini adım adım ve üretim prosedürüne göre kontrol et.
Çözüm: Açık güvenlik koşulunu gider ve reset prosedürünü güvenli şekilde uygula.
- 1 — Belirtiyi doğrula: “5. Tanılama sonucu güvenli duruş oluşuyor” arızasının ne zaman ve hangi çalışma koşulunda oluştuğunu kaydet.
- 2 — Güvenlik ve fiziksel kontrol: Tanılama kodunu ve olay sırasını kaydet; ilgili giriş/çıkış kanallarını ve harici aktüatörü kontrol et.
- 3 — Ölç / test et: Tanılama kodunu ve olay sırasını kaydet; ilgili giriş/çıkış kanallarını ve harici aktüatörü kontrol et.
- 4 — Karşılaştır ve ayır: Güvenlik girişlerinde tutarsızlık, test darbesi hatası, çıkış kısa devre teşhisi veya harici güvenlik devresinde hata. Normal değer dışındaysa elektriksel, mekanik, çevresel veya parametre kaynaklı olasılıkları birbirinden ayır.
- 5 — Sonucu doğrula: Tanımlanan kök nedeni gider ve fonksiyon testini yetkili prosedüre göre yap. Ardından aynı çalışma koşulunda fonksiyon testini tekrarla.
Dağıtık I/O tabanlı sistemler
Bu tip için sahada en az 5 yaygın arıza ve çözüm yaklaşımı bulunur.
1. Uzak I/O istasyonu görünmüyor
Muhtemel nedenler: Besleme, saha kablolaması, ortak uç, I/O modülü veya program mantığı.
Kontrol: PLC beslemesini ve ilgili I/O LED durumunu saha sinyaliyle karşılaştır.
Çözüm: Saha bağlantısını ve modülü düzelt; program mantığını doğrula ve gerekirse modülü değiştir.
- 1 — Belirtiyi doğrula: “1. Uzak I/O istasyonu görünmüyor” arızasının ne zaman ve hangi çalışma koşulunda oluştuğunu kaydet.
- 2 — Güvenlik ve fiziksel kontrol: İstasyon beslemesini ve ağ bağlantı durumunu kontrol et; PLC tanılamasında istasyonun neden erişilemez olduğunu incele.
- 3 — Ölç / test et: İstasyon beslemesini ve ağ bağlantı durumunu kontrol et; PLC tanılamasında istasyonun neden erişilemez olduğunu incele.
- 4 — Karşılaştır ve ayır: İstasyon beslemesinin olmaması, haberleşme kablosu/topoloji problemi, adres/konfigürasyon uyuşmazlığı veya ağ cihazı arızası. Normal değer dışındaysa elektriksel, mekanik, çevresel veya parametre kaynaklı olasılıkları birbirinden ayır.
- 5 — Sonucu doğrula: Besleme ve fiziksel bağlantıyı düzelt, adres/konfigürasyonu projeyle eşleştir ve ağı yeniden test et. Ardından aynı çalışma koşulunda fonksiyon testini tekrarla.
2. Bir istasyonda tüm sinyaller kayboluyor
Muhtemel nedenler: Besleme, bağlantı, montaj, yük/çalışma koşulları veya ilgili eleman kontrol edilmelidir.
Kontrol: Enerji güvenliği sağlandıktan sonra görsel kontrol, uygun ölçüm ve mümkünse karşılaştırmalı test yapılır.
Çözüm: Tespit edilen neden giderilir; tekrar ediyorsa kablolama, koruma, montaj ve çalışma koşulları yeniden değerlendirilir.
- 1 — Belirtiyi doğrula: “2. Bir istasyonda tüm sinyaller kayboluyor” arızasının ne zaman ve hangi çalışma koşulunda oluştuğunu kaydet.
- 2 — Güvenlik ve fiziksel kontrol: İstasyonun durum LED/tanılama bilgisini ve saha beslemesini kontrol et; yalnızca o istasyondaki tüm kanalların etkilenip etkilenmediğini doğrula.
- 3 — Ölç / test et: İstasyonun durum LED/tanılama bilgisini ve saha beslemesini kontrol et; yalnızca o istasyondaki tüm kanalların etkilenip etkilenmediğini doğrula.
- 4 — Karşılaştır ve ayır: İstasyonun besleme kaybı, haberleşme kopması, ortak referans problemi veya I/O istasyonunun CPU/bus arızası. Normal değer dışındaysa elektriksel, mekanik, çevresel veya parametre kaynaklı olasılıkları birbirinden ayır.
- 5 — Sonucu doğrula: İstasyon beslemesini veya haberleşmesini düzelt; modül/bus arızasını doğrularsan uygun değişim prosedürünü uygula. Ardından aynı çalışma koşulunda fonksiyon testini tekrarla.
3. Ağ kablosu veya konnektör sorunu
Muhtemel nedenler: Besleme, bağlantı, montaj, yük/çalışma koşulları veya ilgili eleman kontrol edilmelidir.
Kontrol: Enerji güvenliği sağlandıktan sonra görsel kontrol, uygun ölçüm ve mümkünse karşılaştırmalı test yapılır.
Çözüm: Tespit edilen neden giderilir; tekrar ediyorsa kablolama, koruma, montaj ve çalışma koşulları yeniden değerlendirilir.
- 1 — Belirtiyi doğrula: “3. Ağ kablosu veya konnektör sorunu” arızasının ne zaman ve hangi çalışma koşulunda oluştuğunu kaydet.
- 2 — Güvenlik ve fiziksel kontrol: Kabloyu ve konnektörleri görsel olarak kontrol et; süreklilik ve ağ bağlantı durumunu uygun cihazla test et.
- 3 — Ölç / test et: Kabloyu ve konnektörleri görsel olarak kontrol et; süreklilik ve ağ bağlantı durumunu uygun cihazla test et.
- 4 — Karşılaştır ve ayır: Kablo kopukluğu, konnektör kilidinin açılması, titreşim, ekranlama/EMC problemi veya yanlış kablo tipi. Normal değer dışındaysa elektriksel, mekanik, çevresel veya parametre kaynaklı olasılıkları birbirinden ayır.
- 5 — Sonucu doğrula: Hasarlı kablo/konnektörü değiştir, bağlantıyı sabitle ve haberleşme kablosunun standardına uygun tipini kullan. Ardından aynı çalışma koşulunda fonksiyon testini tekrarla.
4. Adresleme problemi
Muhtemel nedenler: Besleme, bağlantı, montaj, yük/çalışma koşulları veya ilgili eleman kontrol edilmelidir.
Kontrol: Enerji güvenliği sağlandıktan sonra görsel kontrol, uygun ölçüm ve mümkünse karşılaştırmalı test yapılır.
Çözüm: Tespit edilen neden giderilir; tekrar ediyorsa kablolama, koruma, montaj ve çalışma koşulları yeniden değerlendirilir.
- 1 — Belirtiyi doğrula: “4. Adresleme problemi” arızasının ne zaman ve hangi çalışma koşulunda oluştuğunu kaydet.
- 2 — Güvenlik ve fiziksel kontrol: Fiziksel cihaz adresini proje konfigürasyonuyla karşılaştır; ağda aynı adresin tekrarını kontrol et.
- 3 — Ölç / test et: Fiziksel cihaz adresini proje konfigürasyonuyla karşılaştır; ağda aynı adresin tekrarını kontrol et.
- 4 — Karşılaştır ve ayır: Aynı adresin iki cihazda kullanılması, cihaz adresinin proje ile uyuşmaması veya yanlış istasyon tanımı. Normal değer dışındaysa elektriksel, mekanik, çevresel veya parametre kaynaklı olasılıkları birbirinden ayır.
- 5 — Sonucu doğrula: Adresi benzersiz ve projeyle uyumlu hale getir; konfigürasyonu yeniden doğrula. Ardından aynı çalışma koşulunda fonksiyon testini tekrarla.
5. Haberleşme gecikmesi veya veri kaybı
Muhtemel nedenler: Yanlış sonlandırma, kablo/polarite hatası, fiziksel hasar veya elektromanyetik parazit.
Kontrol: Bağlantı sırası, sonlandırma, süreklilik ve haberleşme hata sayaçlarını kontrol et.
Çözüm: Doğru bağlantı ve sonlandırmayı uygula; hasarlı kabloyu değiştir ve paraziti azalt.
- 1 — Belirtiyi doğrula: “5. Haberleşme gecikmesi veya veri kaybı” arızasının ne zaman ve hangi çalışma koşulunda oluştuğunu kaydet.
- 2 — Güvenlik ve fiziksel kontrol: Hata sayaçlarını ve gecikmeyi izle; ağ trafiği, kablo güzergâhı ve cihaz yükünü kontrol et.
- 3 — Ölç / test et: Hata sayaçlarını ve gecikmeyi izle; ağ trafiği, kablo güzergâhı ve cihaz yükünü kontrol et.
- 4 — Karşılaştır ve ayır: EMI, ağ yükü, kablo/konnektör problemi, uygunsuz çevrim süresi veya ağ yapılandırması. Normal değer dışındaysa elektriksel, mekanik, çevresel veya parametre kaynaklı olasılıkları birbirinden ayır.
- 5 — Sonucu doğrula: Fiziksel katman sorununu gider, ağ trafiğini optimize et ve gerekli ise haberleşme çevrim ayarlarını uygulama sınırlarında düzenle. Ardından aynı çalışma koşulunda fonksiyon testini tekrarla.
Rack tipi PLC
Bu tip için sahada en az 5 yaygın arıza ve çözüm yaklaşımı bulunur.
1. Rack haberleşmesi yok
Muhtemel nedenler: Yanlış sonlandırma, kablo/polarite hatası, fiziksel hasar veya elektromanyetik parazit.
Kontrol: Bağlantı sırası, sonlandırma, süreklilik ve haberleşme hata sayaçlarını kontrol et.
Çözüm: Doğru bağlantı ve sonlandırmayı uygula; hasarlı kabloyu değiştir ve paraziti azalt.
- 1 — Belirtiyi doğrula: “1. Rack haberleşmesi yok” arızasının ne zaman ve hangi çalışma koşulunda oluştuğunu kaydet.
- 2 — Güvenlik ve fiziksel kontrol: CPU ve modül durumlarını tanılama üzerinden kontrol et; rack üzerindeki besleme ve modül oturuşlarını incele.
- 3 — Ölç / test et: CPU ve modül durumlarını tanılama üzerinden kontrol et; rack üzerindeki besleme ve modül oturuşlarını incele.
- 4 — Karşılaştır ve ayır: Rack/backplane bağlantısının bozulması, güç modülü problemi veya CPU ile modüller arasında bus iletişim hatası. Normal değer dışındaysa elektriksel, mekanik, çevresel veya parametre kaynaklı olasılıkları birbirinden ayır.
- 5 — Sonucu doğrula: Güç/bus bağlantısını düzelt, modülü doğru slota oturt ve arızalı modülü kontrollü olarak değiştir. Ardından aynı çalışma koşulunda fonksiyon testini tekrarla.
2. CPU RUN durumuna geçmiyor
Muhtemel nedenler: Besleme, bağlantı, montaj, yük/çalışma koşulları veya ilgili eleman kontrol edilmelidir.
Kontrol: Enerji güvenliği sağlandıktan sonra görsel kontrol, uygun ölçüm ve mümkünse karşılaştırmalı test yapılır.
Çözüm: Tespit edilen neden giderilir; tekrar ediyorsa kablolama, koruma, montaj ve çalışma koşulları yeniden değerlendirilir.
- 1 — Belirtiyi doğrula: “2. CPU RUN durumuna geçmiyor” arızasının ne zaman ve hangi çalışma koşulunda oluştuğunu kaydet.
- 2 — Güvenlik ve fiziksel kontrol: CPU hata/diagnostic bilgisini oku; program ve donanım konfigürasyonunu gerçek rack ile karşılaştır.
- 3 — Ölç / test et: CPU hata/diagnostic bilgisini oku; program ve donanım konfigürasyonunu gerçek rack ile karşılaştır.
- 4 — Karşılaştır ve ayır: Program hatası, donanım konfigürasyon uyuşmazlığı, I/O modül hatası veya CPU tanılama alarmı. Normal değer dışındaysa elektriksel, mekanik, çevresel veya parametre kaynaklı olasılıkları birbirinden ayır.
- 5 — Sonucu doğrula: Tanılamadaki kök nedeni düzelt ve programı yeniden doğrula; hata giderilmeden zorla RUN yapma. Ardından aynı çalışma koşulunda fonksiyon testini tekrarla.
3. Güç modülü problemi
Muhtemel nedenler: Besleme, saha kablolaması, ortak uç, I/O modülü veya program mantığı.
Kontrol: PLC beslemesini ve ilgili I/O LED durumunu saha sinyaliyle karşılaştır.
Çözüm: Saha bağlantısını ve modülü düzelt; program mantığını doğrula ve gerekirse modülü değiştir.
- 1 — Belirtiyi doğrula: “3. Güç modülü problemi” arızasının ne zaman ve hangi çalışma koşulunda oluştuğunu kaydet.
- 2 — Güvenlik ve fiziksel kontrol: Güç girişini ve modül durum göstergelerini kontrol et; çıkış yükünü modül kapasitesiyle karşılaştır.
- 3 — Ölç / test et: Güç girişini ve modül durum göstergelerini kontrol et; çıkış yükünü modül kapasitesiyle karşılaştır.
- 4 — Karşılaştır ve ayır: Besleme yokluğu, çıkış kapasitesinin aşılması, modül arızası veya gevşek güç bağlantısı. Normal değer dışındaysa elektriksel, mekanik, çevresel veya parametre kaynaklı olasılıkları birbirinden ayır.
- 5 — Sonucu doğrula: Besleme/bağlantıyı düzelt, aşırı yükü gider ve arızalı güç modülünü uygun değerle değiştir. Ardından aynı çalışma koşulunda fonksiyon testini tekrarla.
4. I/O modülüne erişilemiyor
Muhtemel nedenler: Besleme, saha kablolaması, ortak uç, I/O modülü veya program mantığı.
Kontrol: PLC beslemesini ve ilgili I/O LED durumunu saha sinyaliyle karşılaştır.
Çözüm: Saha bağlantısını ve modülü düzelt; program mantığını doğrula ve gerekirse modülü değiştir.
- 1 — Belirtiyi doğrula: “4. I/O modülüne erişilemiyor” arızasının ne zaman ve hangi çalışma koşulunda oluştuğunu kaydet.
- 2 — Güvenlik ve fiziksel kontrol: Tanılamada modül durumunu ve slot bilgisini kontrol et; fiziksel modül ile proje konfigürasyonunu karşılaştır.
- 3 — Ölç / test et: Tanılamada modül durumunu ve slot bilgisini kontrol et; fiziksel modül ile proje konfigürasyonunu karşılaştır.
- 4 — Karşılaştır ve ayır: Modülün rack üzerinde yanlış konumlanması, backplane iletişimi, konfigürasyon uyumsuzluğu veya modül arızası. Normal değer dışındaysa elektriksel, mekanik, çevresel veya parametre kaynaklı olasılıkları birbirinden ayır.
- 5 — Sonucu doğrula: Modül/slot konfigürasyonunu düzelt, bağlantıyı yenile ve arızalı modülü değiştir. Ardından aynı çalışma koşulunda fonksiyon testini tekrarla.
5. Ağ bağlantısı kesiliyor
Muhtemel nedenler: Yetersiz sıkma, titreşim, oksitlenme veya yanlış klemensleme.
Kontrol: Enerjiyi kesip klemens, konnektör ve kablo pabucunu kontrol et; ısınma izi ara.
Çözüm: Bağlantıyı uygun torkla düzelt, oksitli/hasarlı bağlantıyı yenile ve titreşimi gider.
- 1 — Belirtiyi doğrula: “5. Ağ bağlantısı kesiliyor” arızasının ne zaman ve hangi çalışma koşulunda oluştuğunu kaydet.
- 2 — Güvenlik ve fiziksel kontrol: Ağ durumunu ve hata sayaçlarını kontrol et; fiziksel bağlantıyı ve adresleri doğrula.
- 3 — Ölç / test et: Ağ durumunu ve hata sayaçlarını kontrol et; fiziksel bağlantıyı ve adresleri doğrula.
- 4 — Karşılaştır ve ayır: Ağ kablosu/konnektör, ağ cihazı, elektromanyetik parazit veya adresleme yapılandırması. Normal değer dışındaysa elektriksel, mekanik, çevresel veya parametre kaynaklı olasılıkları birbirinden ayır.
- 5 — Sonucu doğrula: Kablo ve konfigürasyonu düzelt, parazit kaynağını azalt ve bağlantıyı yeniden test et. Ardından aynı çalışma koşulunda fonksiyon testini tekrarla.
Modüler PLC
Bu tip için sahada en az 5 yaygın arıza ve çözüm yaklaşımı bulunur.
1. Modül tanınmıyor
Muhtemel nedenler: Besleme, saha kablolaması, ortak uç, I/O modülü veya program mantığı.
Kontrol: PLC beslemesini ve ilgili I/O LED durumunu saha sinyaliyle karşılaştır.
Çözüm: Saha bağlantısını ve modülü düzelt; program mantığını doğrula ve gerekirse modülü değiştir.
- 1 — Belirtiyi doğrula: “1. Modül tanınmıyor” arızasının ne zaman ve hangi çalışma koşulunda oluştuğunu kaydet.
- 2 — Güvenlik ve fiziksel kontrol: Modül durumunu ve beslemesini kontrol et; fiziksel modül kodunu proje konfigürasyonuyla karşılaştır.
- 3 — Ölç / test et: Modül durumunu ve beslemesini kontrol et; fiziksel modül kodunu proje konfigürasyonuyla karşılaştır.
- 4 — Karşılaştır ve ayır: Modülün beslemesinin olmaması, backplane temas problemi, yanlış modül tipi veya proje konfigürasyon uyuşmazlığı. Normal değer dışındaysa elektriksel, mekanik, çevresel veya parametre kaynaklı olasılıkları birbirinden ayır.
- 5 — Sonucu doğrula: Modülü doğru tak, beslemeyi düzelt ve konfigürasyonu gerçek donanımla eşleştir. Ardından aynı çalışma koşulunda fonksiyon testini tekrarla.
2. Backplane veya bus bağlantı hatası
Muhtemel nedenler: Yetersiz sıkma, titreşim, oksitlenme veya yanlış klemensleme.
Kontrol: Enerjiyi kesip klemens, konnektör ve kablo pabucunu kontrol et; ısınma izi ara.
Çözüm: Bağlantıyı uygun torkla düzelt, oksitli/hasarlı bağlantıyı yenile ve titreşimi gider.
- 1 — Belirtiyi doğrula: “2. Backplane veya bus bağlantı hatası” arızasının ne zaman ve hangi çalışma koşulunda oluştuğunu kaydet.
- 2 — Güvenlik ve fiziksel kontrol: Enerji kesme prosedürüne uyarak modül oturuşunu ve backplane bağlantısını kontrol et; tanılama kaydını incele.
- 3 — Ölç / test et: Enerji kesme prosedürüne uyarak modül oturuşunu ve backplane bağlantısını kontrol et; tanılama kaydını incele.
- 4 — Karşılaştır ve ayır: Modülün tam oturmaması, bus temas noktalarının kirlenmesi/hasarı veya modülün elektronik arızası. Normal değer dışındaysa elektriksel, mekanik, çevresel veya parametre kaynaklı olasılıkları birbirinden ayır.
- 5 — Sonucu doğrula: Bağlantıyı düzelt ve uygun bakım prosedürünü uygula; hasarlı modül/backplane parçasını değiştir. Ardından aynı çalışma koşulunda fonksiyon testini tekrarla.
3. I/O kanalı çalışmıyor
Muhtemel nedenler: Besleme eksikliği, koruma açması, kumanda sinyali veya mekanik sıkışma.
Kontrol: Faz gerilimlerini, korumaları, kumandayı ve mekanik serbestliği kontrol et.
Çözüm: Besleme/kumanda problemini gider; mekanik sıkışmayı çöz ve motoru uygun koşulda yeniden test et.
- 1 — Belirtiyi doğrula: “3. I/O kanalı çalışmıyor” arızasının ne zaman ve hangi çalışma koşulunda oluştuğunu kaydet.
- 2 — Güvenlik ve fiziksel kontrol: Saha sinyalini modül terminalinde ölç ve PLC izleme değerini karşılaştır; kanal tipini ve adresini doğrula.
- 3 — Ölç / test et: Saha sinyalini modül terminalinde ölç ve PLC izleme değerini karşılaştır; kanal tipini ve adresini doğrula.
- 4 — Karşılaştır ve ayır: Kanalın konfigürasyonunun yanlış olması, saha kablosu/sensör arızası veya I/O kanalının hasarlı olması. Normal değer dışındaysa elektriksel, mekanik, çevresel veya parametre kaynaklı olasılıkları birbirinden ayır.
- 5 — Sonucu doğrula: Saha tarafını veya konfigürasyonu düzelt; saha sinyali doğru olduğu halde kanal yanlışsa modülü test et. Ardından aynı çalışma koşulunda fonksiyon testini tekrarla.
4. Modül beslemesi yok
Muhtemel nedenler: Besleme, saha kablolaması, ortak uç, I/O modülü veya program mantığı.
Kontrol: PLC beslemesini ve ilgili I/O LED durumunu saha sinyaliyle karşılaştır.
Çözüm: Saha bağlantısını ve modülü düzelt; program mantığını doğrula ve gerekirse modülü değiştir.
- 1 — Belirtiyi doğrula: “4. Modül beslemesi yok” arızasının ne zaman ve hangi çalışma koşulunda oluştuğunu kaydet.
- 2 — Güvenlik ve fiziksel kontrol: Modülün besleme terminallerini ve ortak sigortayı ölç; diğer modüllerle karşılaştır.
- 3 — Ölç / test et: Modülün besleme terminallerini ve ortak sigortayı ölç; diğer modüllerle karşılaştır.
- 4 — Karşılaştır ve ayır: 24 VDC/diğer saha beslemesinin kesilmesi, ortak sigorta/koruma açması veya bağlantı kopukluğu. Normal değer dışındaysa elektriksel, mekanik, çevresel veya parametre kaynaklı olasılıkları birbirinden ayır.
- 5 — Sonucu doğrula: Beslemeyi ve korumayı düzelt; aşırı yük varsa nedenini bulmadan sigortayı büyütme. Ardından aynı çalışma koşulunda fonksiyon testini tekrarla.
5. Modül adresleme veya yapılandırma hatası
Muhtemel nedenler: Besleme, saha kablolaması, ortak uç, I/O modülü veya program mantığı.
Kontrol: PLC beslemesini ve ilgili I/O LED durumunu saha sinyaliyle karşılaştır.
Çözüm: Saha bağlantısını ve modülü düzelt; program mantığını doğrula ve gerekirse modülü değiştir.
- 1 — Belirtiyi doğrula: “5. Modül adresleme veya yapılandırma hatası” arızasının ne zaman ve hangi çalışma koşulunda oluştuğunu kaydet.
- 2 — Güvenlik ve fiziksel kontrol: Gerçek slot sırası ve modül tipini proje ile karşılaştır; kanal parametrelerini kontrol et.
- 3 — Ölç / test et: Gerçek slot sırası ve modül tipini proje ile karşılaştır; kanal parametrelerini kontrol et.
- 4 — Karşılaştır ve ayır: Slot/adres bilgisinin projeyle uyuşmaması, yanlış I/O tipi veya modül parametrelerinin hatalı olması. Normal değer dışındaysa elektriksel, mekanik, çevresel veya parametre kaynaklı olasılıkları birbirinden ayır.
- 5 — Sonucu doğrula: Donanım konfigürasyonunu düzelt ve program adreslerini doğrula; değişiklik sonrası tüm I/O testini yap. Ardından aynı çalışma koşulunda fonksiyon testini tekrarla.
Kompakt PLC
Bu tip için sahada en az 5 yaygın arıza ve çözüm yaklaşımı bulunur.
1. Giriş sinyali görünmüyor
Muhtemel nedenler: Besleme yokluğu, kopuk kablo, yanlış bağlantı veya sensör arızası.
Kontrol: Besleme gerilimini, 0 V/ortak ucu, çıkışı ve kabloyu sırayla ölç.
Çözüm: Besleme/bağlantıyı düzelt; bunlar sağlamsa sensörü test ederek değiştir.
- 1 — Belirtiyi doğrula: “1. Giriş sinyali görünmüyor” arızasının ne zaman ve hangi çalışma koşulunda oluştuğunu kaydet.
- 2 — Güvenlik ve fiziksel kontrol: Sensör çıkışını ve PLC giriş terminalini ayrı ayrı ölç; giriş LED/izleme durumunu kontrol et.
- 3 — Ölç / test et: Sensör çıkışını ve PLC giriş terminalini ayrı ayrı ölç; giriş LED/izleme durumunu kontrol et.
- 4 — Karşılaştır ve ayır: Saha sensörünün beslemesi yok, kablo kopuk, ortak uç yanlış veya PLC giriş kanalında sorun var. Normal değer dışındaysa elektriksel, mekanik, çevresel veya parametre kaynaklı olasılıkları birbirinden ayır.
- 5 — Sonucu doğrula: Saha bağlantısını düzelt; sinyal terminale geldiği halde giriş görünmüyorsa kanal/modül tarafını incele. Ardından aynı çalışma koşulunda fonksiyon testini tekrarla.
2. Çıkış aktif olmuyor
Muhtemel nedenler: Besleme, saha kablolaması, ortak uç, I/O modülü veya program mantığı.
Kontrol: PLC beslemesini ve ilgili I/O LED durumunu saha sinyaliyle karşılaştır.
Çözüm: Saha bağlantısını ve modülü düzelt; program mantığını doğrula ve gerekirse modülü değiştir.
- 1 — Belirtiyi doğrula: “2. Çıkış aktif olmuyor” arızasının ne zaman ve hangi çalışma koşulunda oluştuğunu kaydet.
- 2 — Güvenlik ve fiziksel kontrol: Program izleme ile komutun oluşup oluşmadığını kontrol et; ardından çıkış terminalindeki gerilimi ve yük beslemesini ölç.
- 3 — Ölç / test et: Program izleme ile komutun oluşup oluşmadığını kontrol et; ardından çıkış terminalindeki gerilimi ve yük beslemesini ölç.
- 4 — Karşılaştır ve ayır: Program koşulunun oluşmaması, çıkış korumasının açması, ortak besleme eksikliği veya çıkış kanalının arızası. Normal değer dışındaysa elektriksel, mekanik, çevresel veya parametre kaynaklı olasılıkları birbirinden ayır.
- 5 — Sonucu doğrula: Program/saha koşulunu düzelt; komut var fakat fiziksel çıkış yoksa çıkış kanalını ve yükü test et. Ardından aynı çalışma koşulunda fonksiyon testini tekrarla.
3. Besleme kesiliyor
Muhtemel nedenler: Besleme, bağlantı, montaj, yük/çalışma koşulları veya ilgili eleman kontrol edilmelidir.
Kontrol: Enerji güvenliği sağlandıktan sonra görsel kontrol, uygun ölçüm ve mümkünse karşılaştırmalı test yapılır.
Çözüm: Tespit edilen neden giderilir; tekrar ediyorsa kablolama, koruma, montaj ve çalışma koşulları yeniden değerlendirilir.
- 1 — Belirtiyi doğrula: “3. Besleme kesiliyor” arızasının ne zaman ve hangi çalışma koşulunda oluştuğunu kaydet.
- 2 — Güvenlik ve fiziksel kontrol: PLC beslemesini yük altında izle; güç kaynağı çıkışını ve saha yüklerinin toplam akımını kontrol et.
- 3 — Ölç / test et: PLC beslemesini yük altında izle; güç kaynağı çıkışını ve saha yüklerinin toplam akımını kontrol et.
- 4 — Karşılaştır ve ayır: 24 VDC kaynağında düşüm, aşırı yük, gevşek bağlantı veya kısa devre. Normal değer dışındaysa elektriksel, mekanik, çevresel veya parametre kaynaklı olasılıkları birbirinden ayır.
- 5 — Sonucu doğrula: Aşırı yükü/kısa devreyi gider, bağlantıyı düzelt veya yeterli kapasitede besleme kullan. Ardından aynı çalışma koşulunda fonksiyon testini tekrarla.
4. Program çalışıyor ancak saha hareket etmiyor
Muhtemel nedenler: Aşırı program yükü, bellek sorunu, besleme kararsızlığı veya haberleşme yükü.
Kontrol: Çevrim süresi, tanılama, besleme ve program/bellek durumunu kontrol et.
Çözüm: Program yükünü ve beslemeyi düzelt; gereksiz haberleşme yükünü azalt ve yeniden test et.
- 1 — Belirtiyi doğrula: “4. Program çalışıyor ancak saha hareket etmiyor” arızasının ne zaman ve hangi çalışma koşulunda oluştuğunu kaydet.
- 2 — Güvenlik ve fiziksel kontrol: PLC çıkışından başlayarak ara röle/kontaktor/sürücü girişine kadar sinyali takip et; güç devresini ve emniyet zincirini kontrol et.
- 3 — Ölç / test et: PLC çıkışından başlayarak ara röle/kontaktor/sürücü girişine kadar sinyali takip et; güç devresini ve emniyet zincirini kontrol et.
- 4 — Karşılaştır ve ayır: PLC çıkışı oluşsa bile kontaktör/sürücü enable, ara röle, güç devresi veya mekanik interlock açık olabilir. Normal değer dışındaysa elektriksel, mekanik, çevresel veya parametre kaynaklı olasılıkları birbirinden ayır.
- 5 — Sonucu doğrula: Sinyalin kaybolduğu noktayı düzelt; PLC çıkışını zorla aktif ederek güvenlik zincirlerini bypass etme. Ardından aynı çalışma koşulunda fonksiyon testini tekrarla.
5. Haberleşme bağlantısı kesiliyor
Muhtemel nedenler: Yetersiz sıkma, titreşim, oksitlenme veya yanlış klemensleme.
Kontrol: Enerjiyi kesip klemens, konnektör ve kablo pabucunu kontrol et; ısınma izi ara.
Çözüm: Bağlantıyı uygun torkla düzelt, oksitli/hasarlı bağlantıyı yenile ve titreşimi gider.
- 1 — Belirtiyi doğrula: “5. Haberleşme bağlantısı kesiliyor” arızasının ne zaman ve hangi çalışma koşulunda oluştuğunu kaydet.
- 2 — Güvenlik ve fiziksel kontrol: Fiziksel bağlantı ve beslemeyi kontrol et; haberleşme hata sayaçlarını ve adres/parametreleri doğrula.
- 3 — Ölç / test et: Fiziksel bağlantı ve beslemeyi kontrol et; haberleşme hata sayaçlarını ve adres/parametreleri doğrula.
- 4 — Karşılaştır ve ayır: Kablo/konnektör problemi, besleme dalgalanması, ağ adresi/parametre uyuşmazlığı veya EMI. Normal değer dışındaysa elektriksel, mekanik, çevresel veya parametre kaynaklı olasılıkları birbirinden ayır.
- 5 — Sonucu doğrula: Kablo ve konfigürasyonu düzelt, EMI kaynağını azalt ve bağlantıyı tekrar test et. Ardından aynı çalışma koşulunda fonksiyon testini tekrarla.